Nawoord
Aan al mijn dierbaren
Toen ik aan dit boek begon, dacht ik dat ik eenvoudigweg mijn eigen verhaal zou vertellen. Vandaag besef ik dat het nooit alleen mijn verhaal is geweest. Geen enkel leven wordt door één mens alleen geschreven. Wij worden gevormd door degenen die ons liefhebben, helpen, vertrouwen schenken en soms ook op de proef stellen.
Daarom wil ik deze laatste bladzijden opdragen aan alle mensen die ieder op hun eigen manier een bladzijde van mijn leven hebben geschreven. Allereerst denk ik aan mijn ouders. Mijn vader Antonio verliet zijn geboorteland en daalde af in de Belgische mijnen om zijn kinderen een toekomst te geven. Mijn moeder Guglielmina leerde mij met haar zachtheid, eenvoud en toewijding wat onvoorwaardelijke liefde betekent. Alles wat zij mij meegaven, leeft nog altijd in mij voort.
Ik denk aan mijn broers Remo, Mario, Carmine en Maurizio. Wij hebben samen gelachen, geleden en verschillen gekend, maar ook herinneringen opgebouwd die niemand ons kan afnemen. Mario, die ons te vroeg verliet, blijft voor mij een van de warmste en meest goedhartige mensen die ik heb gekend. En ik denk aan mijn kleine zusje Lidiola. Haar leven was kort, maar haar naam en haar plaats zijn altijd in onze familie blijven bestaan.
Mijn diepste dankbaarheid gaat uit naar Dorina. Samen hebben wij bijna een heel mensenleven afgelegd. Wij bouwden een gezin op, kenden mooie jaren en droegen samen wat bijna niet te dragen was. Wij beleefden verdriet niet altijd op dezelfde manier en vonden niet altijd dezelfde woorden. Toch blijven wij verbonden door een geschiedenis die niemand ons kan afnemen. Dank je, Dorina, voor onze twee zonen en voor alles wat wij samen hebben opgebouwd en gedragen.
Marco, er bestaan geen woorden die volledig kunnen beschrijven wat jij voor mij hebt betekend. Je was mijn zoon, mijn vriend, mijn collega, mijn reisgenoot en mijn vertrouweling. Wij hebben gewerkt, gedroomd, gereisd, gediscussieerd en gelachen. Ik wil dat mensen niet alleen weten hoe jouw leven eindigde, maar vooral wie je was: een nieuwsgierige jongen, een trotse vader en een man die in nieuwe mogelijkheden bleef geloven. De dood heeft jouw leven beëindigd, maar niet mijn liefde voor jou.
Michael, ook jij hebt een unieke en onvervangbare plaats in mijn hart. Je hoefde nooit op je broer te lijken en nooit mijn weg te volgen. Je koos je eigen leven, vond je plaats in de luchtvaart en werd vader van Helena en Andreas. In de laatste jaren werd onze band dieper en oprechter. Dank je voor onze gesprekken, voor je nabijheid en voor de nieuwe herinneringen die wij samen maken. Ik ben trots op de man en de vader die je bent geworden.
Aan Tina, de moeder van Chiara en Laura, en aan iedereen die mee heeft geholpen om na moeilijke jaren opnieuw warmte en verbondenheid in onze familie te brengen: ook jullie behoren tot dit verhaal. Het leven volgt niet altijd de weg die wij zelf zouden hebben gekozen. Soms ontstaat verzoening pas wanneer wij leren kijken zonder het verleden te ontkennen.
Mijn liefde gaat uit naar mijn vier kleinkinderen: Chiara, Laura, Helena en Andreas. Ieder van jullie heeft een eigen plaats in mijn hart. Jullie hoeven de dromen van een vorige generatie niet opnieuw te beleven. Maak jullie eigen keuzes, fouten en dromen. Ik hoop alleen dat jullie tussen deze woorden zullen voelen hoeveel liefde en hoeveel offers aan jullie eigen verhaal zijn voorafgegaan.
Wanneer wij als familie samenkomen, hoeft Marco’s naam niet te worden verzwegen. Wij mogen verhalen vertellen, om hem lachen en hem missen. Zo wordt herinneren niet alleen verdriet. Het wordt ook warmte, verbondenheid en een stille manier om iemand bij ons te houden.
Een bijzonder dankjewel gaat naar Cristina. Je was een dierbare vriendin van Marco en werd later voor mij een dochter van het hart. Ook nadat hij ons had verlaten, bleef je aanwezig en bleef je zijn herinnering met liefde bewaren. Daarvoor zal ik je altijd dankbaar zijn.