De eerste barsten
Wanneer ik vandaag terugkijk, vraag ik mij soms af wanneer de wind voor het eerst begon te draaien. Ik zou er geen precieze datum op kunnen plakken. Er was geen bepaalde ochtend waarop ik de deur van de Piramide opende en plotseling wist dat alles zou veranderen. Zo werkt het leven niet. Grote veranderingen kondigen zich zelden aan met lawaai en drama. Meestal beginnen ze met kleine signalen. Signalen die op dat moment te onbelangrijk lijken om er aandacht aan te schenken.
In die jaren bleef de hoeveelheid werk toenemen. Er kwamen nieuwe projecten. Nieuwe fabrikanten wilden met ons samenwerken. Steeds meer mensen klopten bij ons aan met nieuwe ideeën. Op zichzelf was dat natuurlijk positief. Maar tegelijkertijd begon ik langzaam te beseffen dat we misschien in te veel richtingen tegelijk gingen. Overdag ontvingen we bezoekers. Tegelijkertijd moesten er offertes worden gemaakt. De ontwikkeling van de software moest doorgaan. Demonstraties moesten worden georganiseerd. Nieuwe collecties moesten worden geïnstalleerd.
Onze reizen naar Italië bleven noodzakelijk. En ondertussen hield ook het administratieve werk nooit op.
Facturen moesten worden betaald. Lonen moesten op tijd worden uitbetaald. Afspraken moesten worden nagekomen. Soms leek het alsof één dag eenvoudigweg niet meer voldoende was. Ik herinner mij een avond waarop ik alleen door de showroom liep. De lichten waren al uitgeschakeld. Alleen de noodverlichting wierp nog een zachte gloed over de keramische presentaties. Ik bleef even staan.
Niet omdat ik moe was. Maar omdat ik voor het eerst werkelijk het gewicht voelde van alles wat we op onze schouders droegen. Ik dacht aan onze medewerkers.
Aan de fabrieken die ons hun vertrouwen hadden geschonken. Aan de klanten die op ons rekenden. En natuurlijk aan Marco. Hij gaf alles wat hij in zich had.
Misschien zelfs meer dan ik. Hij had een eindeloos verlangen om alles beter te maken. Zodra een programma werkte, zag hij alweer hoe het verbeterd kon worden. Zodra een website klaar was, dacht hij al aan de volgende versie. Ik hield van dat perfectionisme in hem. Maar soms maakte het mij ook bezorgd.
‘Marco,’ zei ik af en toe tegen hem, ‘alles hoeft niet vandaag klaar te zijn.’ Hij glimlachte dan en antwoordde: ‘Papa, als wij het niet doen, doet iemand anders het morgen.’ Zo was Marco. Hij leefde altijd één stap vooruit. Had hij dat van mij geleerd? Of hadden we elkaar daarin steeds verder aangestoken? Wanneer ik daar vandaag op terugkijk, denk ik dat het waarschijnlijk allebei waar was. Ook de technologie zelf veranderde in een ongelooflijk tempo. Computers die een jaar eerder nog het modernste van het modernste leken, waren plotseling alweer verouderd. Nieuwe software vroeg steeds krachtigere machines. Het internet begon langzaam deel uit te maken van het bedrijfsleven.
E-mail veranderde de manier waarop mensen met elkaar communiceerden. Iedereen verwachtte dat informatie steeds sneller beschikbaar zou zijn. Wij probeerden voortdurend met al die veranderingen mee te gaan. Maar daarvoor was niet alleen tijd nodig. Er waren ook voortdurend nieuwe investeringen nodig. En bij iedere stap moesten we moeilijke keuzes maken. Waarin moesten we eerst investeren? Welke ontwikkeling kreeg voorrang? Welke klant had vandaag onze hulp nodig? Welke droom kon nog even wachten?
Geen van die beslissingen was eenvoudig. Toch bleef ik ervan overtuigd dat we de goede richting uitgingen. Misschien was ik zelfs te optimistisch. Ik geloofde in mensen. Ik geloofde dat een belofte moest worden nagekomen. Dat een handdruk nog altijd iets betekende. Dat vertrouwen sterker was dan wantrouwen. Die overtuigingen hebben mij prachtige vriendschappen gebracht.
Maar ze maakten mij ook kwetsbaar. Dat begreep ik toen nog niet. Wanneer ik vandaag op die jaren terugkijk, zie ik geen mensen die fouten wilden maken. Ik zie mensen die met heel hun hart probeerden iets bijzonders op te bouwen. Misschien waren we te ambitieus. Misschien probeerden we te veel dingen tegelijk te realiseren.
Maar we handelden nooit alleen uit eigenbelang. Achter alles wat we ondernamen, zat dezelfde overtuiging: dat het mogelijk was om een hele sector vooruit te helpen. Dat geloof hield ons overeind. Zelfs toen de eerste kleine barsten zichtbaar begonnen te worden. Want een droom stort zelden op één dag in. Eerst wordt hij op de proef gesteld. En pas vele jaren later beseffen we soms dat die eerste beproevingen het begin aankondigden van een volledig nieuw hoofdstuk in ons leven.
Toen wisten we dat nog niet. We bleven gewoon werken. We bleven hopen. En bovenal... we bleven geloven. Want zonder dat geloof zou Piramedia nooit hebben bestaan. En zonder dat geloof zouden we nooit zo ver zijn gekomen.